El diagnóstico constata las limitaciones del marco actual

Destaca que «ha llegado la hora de pensar y actuar como pueblo»

El diagnóstico de la realidad de Euskal Herria, realizado en cumplimiento de uno de los mandatos de la asamblea constituyente de Udalbiltza celebrada en el Palacio Euskalduna de Bilbo, ofrece sendas fotografías de la situación de los sectores estraté- gicos y de los derechos políticos y civiles, en las que quedan de manifiesto las carencias derivadas de la ausencia de soberanía.

La falta de oficialidad del euskara, la ausencia de competencias que permitan gestionar los recursos económicos y la dependencia de normativas ajenas a Euskal Herria son, según se recoge en el documento, algunas de las consecuencia emanadas del actual marco y que llevan a Udalbiltza a avanzar hacia un nuevo escenario.

La asamblea aprobó, por ello, dar pasos concretos en la construcción nacional con la creación de las herramientas necesarias en cada ámbito.

Arloz arloko egitasmo zehatzak

A.B. | DONOSTIA

Marko aldaketaren beharra aldarrikatzen duen dokumentuaz gain, Batzarrak arloz arlo aurten egingo diren egitasmo zehatzak eta bakoitzaren aurrekontua onartu zituen. Lan taldeek jorratutako proiektu bakoitza dirutan zenbatuta dago, guztira 164.880.000 pezeta / 6.501.577 libera inbertituko dira.

EUSKARA ARLOAN

24.200.000 pezeta / 954.258 libera

* Oztopoak

* Marko juridikoa: Ofizialtasunik ez lurralde osoan, baina euskararen menpekotasuna lurralde osoan bermatua, asimetria legala. Bost egoera juridiko desberdin. Herritarren hizkuntza eskubideak ez dira bermatzen.

* Euskara hizkuntza minorizatua da, ez normalizatua bere funtzioetan (euskararen ordezkatze prozesua).

* Euskara berreskuratu eta normaltzeko plangintza nazionalik ez.

* Euskarriak

* Euskararen berreskuratze eta normalizazioaren aldeko adostasun soziala eta herri mugimendu aktiboa.

* Europako Batasunaren hizkuntza dibertsitatearen aldeko jarrera erlatiboa.

* Hizkuntza gutxituen aldeko Bartzelonako Adierazpen Unibertsala.

* Helburuak

* Euskal herritar orori beren hizkuntza eskubideak bermatzea Euskal Herri osoan.

* Euskara, hizkuntza nazionala eta ofiziala Euskal Herri osoan.

* «Berdintasunezko egoera», euskara gaztelania eta frantsesa bezain normalizatua.

* Herritar eleanitzez osaturiko Euskal Herri euskalduna (lurraldetasun printzipioa).

* Ildo estrategikoak

* Euskal Herrian euskara berreskuratzeko plangintza nazionala: herri eta hirietako plan estrategikoak.

* Irakaskuntza, inflexio puntua: eskolatik euskaldun irten.

* Nazioartean hizkuntza eta herri gutxituen apustua: Europa 2004.

* Ekintza zehatzak

* Herri eta hirietan normalizazio planak sustatu.

* Euskara Euskal Herri osoan hizkuntza nazional eta ofizial izendatuko duen euskararen lege berria sustatu.

* Euskararen gizarte foroa.

* Hizkuntza eskubideen behatokia bultzatu.

IRAKASKUNTZA ARLOAN

7.200.000 pezeta / 283.911 libera

* Oztopoak

* Irakaskuntza sare guztiak lege espainola eta frantsesaren menpe.

* Paris eta Madrilek irakaskuntza eduki arrotzen uniformizazioa areagotu nahi dute.

* Euskarazko irakaskuntza ez dago bermatua Euskal Herri osoan, are gutxiago Lanbide Heziketan eta Unibertsitatean.

* Euskarriak

* Gehiengo sindikala ELA, LAB eta EILASen esku, ikasle mugimenduaren gaitasuna...

* Euskaldunak diren ereduen aldeko apustua.

* Berrikuntza pedagokikoan eginiko ahaleginak.

* Helburuak

* Hezkuntza sistema propio eta nazionala.

* Curriculum propioa.

* Irakaskuntza euskalduna eta herritarra.

* Ildo estrategikoak

* Euskal Herriko Eskola Kontseilua eta Unibertsitate Barrutiaren sorrera.

* Erakunde publiko eta herri mugimenduaren arteko elkarlana.

* Euskal curriculumaren garapena.

* Euskarazko irakaskuntzaren aldeko apustua.

* Ekintza zehatzak

* Gunea plataforma zabala bultzatu.

* Matrikulazio kanpaina nazionala.

* Euskal Herria aintzat hartzen duten unitate didaktikoen gauzatzea eta zabalkundea.

* UEU eta Unibertsitate Barrutiaren ekimenak babestu.

KIROLA ARLOAN

2.100.000 pezeta / 82.807 libera

* Oztopoak

* Mundializazioaren eragin homogeneizatzailea.

* Kirolaren desnazionalizazioa.

* Kirol eragileen sakabanaketa.

* Euskarriak

* Kirol eragile ugarik euskal identitatearekiko duen atxikimendua.

* Herrietako kirol eragileen jarrera eraikitzaile aktiboa.

* Kirol eragileen ugaritasuna.

* Helburuak

* Nazio identitatea sendotu.

* Kirolaren egituraketa nazionala sustatu.

* Kirol eragileen arteko harremanak trinkotu.

* Ildo estrategikoak

* Nazio identitatean sustraituriko kirolen praktika sustatu.

* Euskal Herri mailako dinamikak garatuko dituzten kirol eragile nazionalen sorrera sustatu.

* Kirol eragileen arteko harremanak sustatuko dituzten torneoen eta lehiaketen antolaketa sustatu.

* Ekintza zehatzak

* Nazio identitatean oinarritutako elkar herrietatik sustatzeko irizpideak finkatzeko kirol nazionalaren lehen udal topaketa antolatu.

* Udal kirol zerbitzuen sare nazionala osatu.

* Kirol Federazio Nazionala sortzeko ekimenak sustatu. Hiru dira federazio nazionalei atxikitzen diz- kiegun proiektu orokorrak:

Euskal Herri mailako ligak edo txapelketak.

Euskal selekzioak.

Euskal lizentziak.

KOMUNIKAZIO ARLOAN

21.200.000 pezeta / 835.962 libera

* Oztopoak

* Lege ahalmenik ez esparru komunikatibo propioa eratzeko.

* Telebistan eta prentsan atzera 20 urteotan, Euskal Herria aintzat hartzen duten komunikabideak.

* Burujabetzaren aldekoon informazio eta iritziak ez ditu jasotzen herritarren %80k.

* Euskarriak

* Herri komunikabideen fenomenoak izan duen hedapen masiboa, azken 10 urteotan.

* Helburuak

* Komunikazio alorra arautzeko baliabide juridiko-politiko propioen aldeko apustua.

* Euskal Herria bere osoan aintzat hartzen duen esparru komunikatiboa eratzea.

* Herri informazioa sustatzea, ikuspegi lokala eta nazionala uztartuz.

* Ildo estrategikoak

* Tokian tokiko komunikazio sareak (herri telebistak, aldizkariak, irratiak) jorratu.

* Ekintzak zehatzak

* Euskal esparru komunikatiboaren foroa.

* Tokian tokiko multimedia guneak, herritik eskualdera eta eskualdetik herrialdera.

* Euskal Herriko berri-agentzia.

KULTURA ARLOAN

5.200.000 pezeta / 205.047 libera

* Oztopoak

* Estatuen jarrera inposatzailea eta bertako instituzioen politika okerra.

* Mundualilzazioaren eragin homogeneizatzailea.

* Euskal Herriko kultur eragileen sakabanaketa.

* Euskarriak

* Nazio identitatearekiko atxikimendu sozial zabala.

* Herri mugimenduaren jarrera eraikitzaile aktiboa.

* Artisten eta sortzaileen kalitatea eta ugaritasuna.

* Helburuak

* Nazio identitatea sendotu.

* Kultura nazionalaren ekoizpena eta kontsumoa indartu.

* Kultur eragileen arteko harremanak trinkotu.

* Ildo estrategikoak

* Nazio identitatearen adierazpide nagusien inguruko dinamikak suspertu (euskara, bilakaera historikoa eta tradizioa).

* Sormena eta sustapena lantzen duten herri eragileekiko lankidetza indartu. Mezenasgoa aplikatuz.

* Nazio mailako dinamikak eraginen dituzten elkargune zabalen sorrera sustatu.

* Ekintza zehatzak

* Nazio identitatearen adierazpide nagusien inguruko dinamikak suspertu (euskara, bilakaera historikoa eta tradizioa).

* Sormena eta dinamikak eraginen dituzten elkargune zabalen sorrera sustatu.

* Inoiz Historiaren Akademia bezalako proiektua beharko ote den eztabaidatzeko foro zabala osatu nahi da. Historiaren Institutu Nazionala dei diezaiokegu. Lehen harremanak aurten bertan eginen dira.

LURRALDE ANTOLAKETA ARLOAN

25.320.000 pezeta / 998.422 libera

* Oztopoak

* Inoiz ez da Euskal Herriaren lurraldea, Euskal Herri osoaren beharren arabera antolatu.

* Zatiketak, baliabideen bikoizketa eta, herri, eskualde eta herrialde arteko lotura eza ekarri digu.

* Informazioa pilatzeko gunerik ezak herri, eskualde eta herrialde mailan burutu diren burutzear dauden proiektu eta plangintzen berri ez izatea dakar.

* Euskarriak

* Zatiketaren gainetik, hainbat proiekturen alde edo aurka piztuak diren borrokak (euroihia, Pirinioen antolaketa...).

* Gure baliabideen antolaketa integralaren aldeko gizarte kontzientzia.

* Hainbat guneren (eskualdeak, herriak...) saturazioa dela medio, antolaketaren beharraren aldarrikapena.

* Helburuak

* Euskal Herriaren lurralde eta baliabideak (naturalak, azpiegitura mailakoak...). Euskal Herria osoaren interesen arabera antolatzea.

* Antolaketa hau, gizarteko sektore guztiekin batera egitea.

* Bere baliabideak antolatzeko gaitasuna duen Euskal Herria egitea.

* Ildo estrategikoak

* Herrien plangintzetatik abiatuta, ikuspegi nazionala duen Euskal Herriko Lurralde Antolaketa egin behar dugu. Herri eta eskualde naturaletako plangintzak izango dira motore.

* Inoiz izan ez den baliabideen eta lurralde antolaketaren inguruko gizarte eztabaida eta erabakitzeko ahalmena eskuratu.

* Herri txikien aldeko apustua, azpiegiturak eta baliabide energetikoen antolakuntzan emaniko hausnarketa eta pauso errealak eta landa lurraren babesa antolaketarantz.

* Ekintzak zehatzak

* Euskal Herriko kartografiako mapa nazionala eta bertan lurralde antolaketarako beharrezko dena ezarriko dugu.

* Lurraldearen antolaketarako Euskal Herriko institutu nazionala sortuko dugu.

* Energiaren azterketa eta aurrezte plangintza nazionala jarriko dugu martxan.

SOZIEKONOMIA ARLOAN

60.660.000 pezeta / 2.391.955 libera

* Oztopoak

* Euskal Herriko sei lurraldeetarako plangintza ekonomikoa egiteko eskuduntzarik ez.

* Europar Batasunean ahots propiorik ez izateaz gain, markatzen duen ildo neoliberalak garapen endogenorako aukerak murrizten ditu.

* Babes sozialari, lan harremanei eta enplegurako politika aktiboei dagozkien eskuduntzak, kudeaketa eta finantza iturriak Madrileko eta Pariseko administrazioen esku.

* Euskarriak

* Euskal Herriko hainbat eskualdetan sortu diren garapen agentziek, Iparraldeko Garapen Estrategikorako akordioak, udalek, administrazio ezberdinen zenbait politikak, kooperatiben mugimenduak eta Merkatal Ganbarek, Euskal Herriko barne garapen orekaturako estrategia gauzatzen joateko markoa osa dezakete.

* Nahiz zerga-sistema propioa eraikitzea baimentzen ez duten, Hegoaldeko Konbenioa eta Kontzertuaren bitartez, zerga gehienak biltzeko aukera.

* Sindikatze maila altuak eta problematika sozialekiko gizartean dagoen kontzientziak, eredu aurrerakoiak bideratzeko aukera ematen dute.

* Helburuak

* Euskal Herriko ikuspegi osoa izanik, garapen endogenoei eta orekaturako plangintza martxan jarri, horretarako behar diren eskuduntzak lortuz.

* Lan Harremanetarako eta babes sozialerako Euskal Esparrua.

* Europar Batasunarekin eta Espainiar zein Frantziar estatuekin harremanak menpekotasun ezan eta subiranotasun maila berdinduan oinarritu.

* Ildo estrategikoak

* Euskal Herriko barne kooperaziorako dinamikak gorpuzten joan, elkarlanerako markoak sortuz, eskualdeko garapen proiektuak bideratuz, barne garapenerako.

* Subiranotasuna sozioekonomikoa etengabe aldarrikatu.

* Lan Harremanen Euskal Esparrua eta Babes Sozialerako sistema propioa diseinatu.

* Ekintzak zehatzak

* Euskal Herriko Kontseilu Ekonomiko eta Soziala sortzeko akuilu lana egin, bide batez, erakunde ekonomiko eta sozialak Euskal Herri mailan antolatzea eta aritzea bultzatzuz.

* Euskal Konstituzio soziala eta ekonomikoaren eztabaida eta babes sozialerako sistema propioaren diseinua bultzatu.

* Euskal Herriko egutegi soziolaborala antolatu beste eragile ekonomiko sozialekin batera.

NAZIOARTEA ARLOAN

12.500.000 pezeta / 492.902 libera

* Oztopoak

* Globalizazioak ondorio ekonomiko ezezik politikoak eta kulturalak ditu, beraz homogeneizazio fenomeno orokorrak kulturak eta herrien nortasuna suntsipena dakar. Zentzu honetan, honek 90.hamarkadan zehar astero hezkuntza baten galera eragin du.

* Europar Batasunaren egituratze politikoan Estatu-nazioek soilik dute hitza eta erabakia, beraz euskaldunok gure oraina eta etorkizuna hautatzeko bermerik ez dugu egungo partizio politiko-administratiborik abiatuz gero.

* Europar Batasuneko kideak batasun politikoranzko urratsak gauzatuz ari direnean erabakiguneak herri eta hiritarrengandik nabarmenki urrunduz batera, onartu berri duten Oinarrizko Eskubideen Gutunak ez ditu herrien eskubideak asetzen. Hots, autodeterminazio eskubiderik ez, ezta hizkuntza edota kultura eskubiderik ere. Ondorioz, aurrikus daitekeen Europar Konstituzioak Estatu gabeko nazioak Europako errealitate politikotik at kokatuko ditu.

* Euskarriak

* Europar Batasunaren baitan pausatuko diren eraldaketa politiko-ekonomikoen aurrean, erregionalizazio eredu berria barne (2004); Euskal Herriak, Udalbiltzaren bitartez eta honek bultzatu beharko duen instituzionalizatze berriari eskez, erakunde burujabeak lortzeko indarrak bildu beharko ditu.

* Bartzelonan, 2001. urteko urtarrilean ospaturiko Europako Estatu gabeko nazioen topaketaren karira, herri eta estatu gabeko nazioen eskubide kolektiboen sustapenerako deia berretsi da. hainbat estatu gabeko nazioen hautetsik eta arduradun politikok egungo Europar eraikitze abagune honetan elkarlana, hausnarketa eta ekimen komunak aurkezteko konpromezuari eutsi diote.

* Azken urteotan, fase politiko berriak euskal diasporan piztu duen ilusioa, lanerako gogoa eta Euskal Herriko gertakizunekin lotzeko nahia ikusirik, Udalbiltzak, berak, Euskal Herritik kanpo bizi direnen laguntza eta sostengua jasotzeko aukera du.

* Helburuak

* Udal ordezkaritzetako foroak, demokrazia partehartzailea eta ekinbide eraikitzaile ororekin harreman sarea garatu.

* Europar Batasunaren gailurrak direla eta, antolatzen diren ekimenetan presentzia bermatu, gure eredu instituzional partehartzailea eta demokratikoa gainontzeko Estatu gabeko nazio zein eragile aurrerakoien proiektuekin, elkartrukaketa ahalbideratzeko.

* Euskal Herriko udalen elkartasun eta lankidetza jarduera hobetu, Euskal Herriaren identitate adierazlea ere bilakatu dadin.

* Ildo estrategikoak

* Nazioarteko erakunde eta herrien aurrean (Nazio Batuak, Europako Kontseilua, Europar Batasuna, OSCE... ) Euskal Herria ahots propioaz azaldu.

* Estatu gabeko nazioekin elkarlana jorratu.

* Euskal Herritik at bizi direnen euskaldunak bertako prozesuarekin lotu eta beren bizilekuetan Euskal Herriaren aldeko lana gara dezaten ekimenak antolatu.

* Ekintzak zehatzak

* 2002. urte bukaerarako, estatu gabeko nazioen hautetsi eta gainontzeko eragileen Konferentziarako prestaketa lanetan murgildu.

* Nazio Batuak eta OSCEren lantaldeetan eta prozedura ezberdinetan Udalbiltzaren presentzia bermatzeko asmoz, nazioarteko Herrien Eskubideen Ligarekiko elkarlan hitzarmena berrosatu, iazkoaren jarraipen gisa.

* Amerikako euskal diasporarekin harremanak estutu, iazko ildoari jarraikiz (NABO, FEVA...) Europan bizi direnekin harremanak ezarri.

* Nazioarteko komunikabideetan (CNN, The Washington POst, The New York Times, Financial Times, Herald Tribune...) Euskal Herriko berriek duten ohiartzunari helduz, Udalbiltzak erreferente bilakatu behar du nazio erakunde bakar gisa.

ESKUBIDE DEMOKRATIKOA ARLOAN

6.500.000 pezeta / 256.309 libera

* Oztopoak

* Espainiar eta frantziar estatuek norbanako eskubideak formalki beraien legedietan jasotzeak horien inguruko errebindikazioak ulertzea zaildu egiten du.

* Autodeterminazio eskubidea onartuta ez egotea, eta eskubide kolektiboen subjektu aktiboa estatuak izatea. Autodeterminazio eskubidearen inguruan dagoen nahasketa.

* Instituzioek, botere publikoek eta mediatikoek eskubideen eremuan egiten duten erabilera politikoa; batzuei ukatuz edo beraien kontra erabiliz eta beste batzuen alde eta probetxurako erabiliz. Egunerokotasunean, oinarrizko eskubideak gauzatzea ezinezkoa bihurtu dutelarik

* Euskarriak

* Nazioarteko itun eta komenioak.

* Azken urteetan Europak bizi izan dituen aldaketa politikoak.

* Euskal Herriak eskubide kolektiboen subjektua izateko baldintza guztiak betetzea.

* Euskal Herriko gehiengo soziala, politikoa eta sindikalak eskubide indibidual zein kolektiboen aldeko hartutako erabaki trinkoa.

* Helburuak

* Geure gizartean eskubide demokratiko guztion berma lortzea, eskubide demokratiko guzti-guztiak Euskal herrian gauzatuz.

* Egun Euskal Herrian bizi dugun benetako errealitatea agertu eta eskubideen aldarrikapenetan eta gauzatzean agente guztien konpromisoa lortu.

* Autodeterminazio eskubidea gauzatu.

* Ildo estrategikoak

* Euskal Herriko marko juridiko propioa lortzea, Euskal Herriak legeak egiteko eta eskubideak bermatzeko gaitasuna ukan dezan.

* Euskal Herrian eskubide guztiak bermatzen direla eta bermatuko direla ziurtatu.

* Espainiar eta frantziar legedien aurrean intsumisioa, oinarrizko eskubideak murrizten dituzten legeak ez aplikatuz.

* Euskal HErria eskubide kolektiboen subjektu aktiboa bihurtu.

* Euskal presoak Euskal Herrira.

* Emakume eta gizonen arteko aukera berdintasuna ziurtatu.

* Ekintzak zehatzak

* Autodeterminazio eskubidearen gizarteratzea; informazio kanpainak, udaletxeetan mozioak, autodeterminazioaren aldeko ikurrak jartzea herriko instituzioetan...

* «Ley Corcuera-Protección de la seguridad ciudadana» eta «Ley de Videovigilancia» ez aplikatu.

* Biltzeko eskubide gauzatzeko bete behar diren izapideak udaletxeetan egingo dira hauek bakarrik izango baitute beharrezko diren neurriak hartzeko eskumen.

* Udaletxeak herriko kaleetan dauden kamara guztiak kentzeko agindua emango du.

* Udaletxeak herriko kaleetan dauden kamara guztiak kentzeko agindua emango du.

* Biolentzia sexistaren aurrean:

- Egun funtzionatzen duten zerbitzuen inguruan hausnarketa, zerbitzu integrala bilatzekoa smoarekin.

- Hitzarmen soziala: herriz herri gai honen inguruan dekalogo bat onartzeko; publizitate sexista debekatzeko konpromezua, hizkera sexista ezabatzeko konpromezua, udaletxeek eredu izan behar dutela onartuta emakumeen benetako partehartzea bultzatu.

- Udaleko babes etxeak 20.000 biztanle baino gehiagoko herrietan, eta mankomunitateak eratu txikiagoen artean.

* Aukera berdintasuna:

- Deklarazioak, emakumeen eskubideak naturalak direla eta botere publikoek defendatzeko ardura hartzen dutela esanez.

- Konpromezua, aukera berdintasuna ziurtatuko dela aurrekontuetan, kontratazio politikan... genero perspektiba inkorporatuz ekinbide politiko guztietara.

* Presoak:

- Presoen eskubideen aldeko batzordea eratu.

- Eskubideen bortxaketen aurrean adierazpen instituzionalak egingo dira.

- Herriko presoen egoeraz informatuko da Udala.

- Udalak herriko presoen herriratzea eskatuaz eta gestio gehien egingo ditu.

- Dispertsioarengatik ordaindu beharreko isun ekonomikoaren aurrean dirulaguntzak emango ditu.

- Udalak sentsibilizazio lana burutuko du.

* Atxiloketa-inkomunikazioa:

- Udalak mozio bat onartuko du edota adierazpen instituzional bat eratuko du non inkomunikazioaren aplikazioa salatuko duen.

- Ahalik eta gestio gehien egingo ditu atxilotuari buruzko berri lortu eta familiari hel arazteko.